بررسی تطبیقی آداب و شرایط تیمّم در مذاهب اسلامی
نوع مقاله : مقاله پژوهشی
نویسنده
دانش پژوه کارشناسی ارشد مدرسه عالی فقه و معارف جامعة المصطفی العالمیة، قم.
چکیده
تیمم یکی از احکام مهم در نظام طهارت اسلامی است که به عنوان رخصتی برای موارد فقدان یا عدم امکان استفاده از آب تشریع شده است. این پژوهش با رویکردی تطبیقی و تحلیلی به بررسی ابعاد مختلف تیمم در پنج مذهب فقهی جعفری، مالکی، شافعی، حنفی و حنبلی، می‌پردازد. در مذهب جعفری، آرای امام خمینی و شهید آیت‌الله خامنه‌ای به عنوان فقیهان معاصر و مبنای فتوا در نظام مقدس جمهوری اسلامی ایران، با تأکید ویژه بررسی شده است. از جمله مباحث مورد بررسی، چیستی تیمم، ادله مشروعیت، شرایط جواز، کیفیت انجام، مبطلات و احکام رفع حدث توسط تیمم است. یافته‌های پژوهش نشان می‌دهد که هرچند اصل مشروعیت تیمم مورد وفاق همه مذاهب است، اما در جزئیات و فروعات فقهی اختلافات قابل توجهی وجود دارد که ناشی از تفاوت در روش‌های استنباط، مبانی اصولی و رویکرد به ادله نقلی است. در مذهب جعفری، تیمم دارای احکام ویژه‌ای از جمله جواز با زمین و خاک، لزوم نیت، ترتیب در اعضای مسح و عدم جواز با غبار غلیظ است که با تأکید بر نظرات دو فقیه نامدار معاصر؛ امام خمینی و آیت‌الله خامنه‌ای تبیین شده است. این پژوهش می‌کوشد با ارائه تصویری جامع از آرای مذاهب مختلف، زمینه‌های تقریب و وحدت اسلامی را در این باب فقهی فراهم آورد.
کلیدواژه‌ها
)