تحلیل فقهی حکم ضرب زوجه ناشزه در پرتو آیه ۳۴ سوره نساء از دیدگاه امامیه و مذاهب اربعه اهل سنت
نوع مقاله : مقاله پژوهشی
نویسندگان
1 استاد یار جامعة المصطفی العالمیه
2 دانش آموخته دکتری فقه مقارن جامعة المصطفی العالمیه
چکیده
آیهی ۳۴ سورهی نساء از آیات بحثبرانگیز قرآن کریم است که حکم «ضرب زنان ناشزه» را در پی نشوز و نافرمانی همسران مطرح میسازد. نظر به اینکه، دستورات دین اسلام از ویژگی جاودانگی و قابلیت اجرا در همهی زمانها و مکانها برخوردار است؛ پژوهش حاضر به بررسی و تحلیل فقهی این حکم در منابع امامیه و مذاهب چهارگانهی اهل سنت میپردازد و در صدد پاسخ به شبهات و برداشتهای نادرست پیرامون آن است. تحقیق به روش توصیفی–تحلیلی و با بهرهگیری از منابع معتبر کتابخانهای انجام شده است.
نتایج تحقیق نشان میدهد حکم ضرب زوجه تنها در مورد نشوز زناشویی و پس از ناکامی دو راهکار پیشینِ «موعظه» و «ترک همخوابی» مشروعیت مییابد و اجرای آن مشروط به رعایت حدودی است که از هرگونه آسیب جسمی یا تحقیر انسانی جلوگیری کند. این حکم نه به عنوان ابزار سلطه و ریاست مرد بر زن، بلکه به عنوان ضمانت اجرایی در برابر حق استمتاع شوهر در روابط زناشویی مطرح شده است. تحلیل فقهی منابع نشان میدهد که هرگونه رفتار افراطی، خشونتبار یا سوءاستفاده از این آیه، ناشی از ضعف ایمانی و انحراف در اجرای صحیح حکم الهی است و نباید آن را به حساب دین اسلام گذاشت. بدین ترتیب، آموزههای اسلامی با تأکید بر عدالت، کرامت انسانی و حفظ حرمت زن، زمینهی سوءبرداشت از آیهی شریفه را از میان میبرد
نتایج تحقیق نشان میدهد حکم ضرب زوجه تنها در مورد نشوز زناشویی و پس از ناکامی دو راهکار پیشینِ «موعظه» و «ترک همخوابی» مشروعیت مییابد و اجرای آن مشروط به رعایت حدودی است که از هرگونه آسیب جسمی یا تحقیر انسانی جلوگیری کند. این حکم نه به عنوان ابزار سلطه و ریاست مرد بر زن، بلکه به عنوان ضمانت اجرایی در برابر حق استمتاع شوهر در روابط زناشویی مطرح شده است. تحلیل فقهی منابع نشان میدهد که هرگونه رفتار افراطی، خشونتبار یا سوءاستفاده از این آیه، ناشی از ضعف ایمانی و انحراف در اجرای صحیح حکم الهی است و نباید آن را به حساب دین اسلام گذاشت. بدین ترتیب، آموزههای اسلامی با تأکید بر عدالت، کرامت انسانی و حفظ حرمت زن، زمینهی سوءبرداشت از آیهی شریفه را از میان میبرد
کلیدواژهها
)